به میرآخور خوش آمدید، تاریخ امروز:

مقاله ای در باره پیدایش کلمه روشنفکر

» منتشرشده در : جیم ،

مقدمه:

برخلاف باور عموم که خواستگاه روشنفکری را اروپا و در سده های پیش از میلاد حضرت مسیح (ع) می دانند، روشنفکری به لحاظ زمانی، پدیده ای به مراتب نو ظهور است که در جزیره رنیون[1] (Réunion) واقع در اقیانوس هند، برای اولین بار ابداع شد. دلیل آنچه که امروزه و به اشتباه اروپای مرکزی یا فرانسه، مهد روشنفکری و تمدن نامیده می شود نیز صرفاً به جهت اختلاف زبانی و اشتباه ترجمه است که به آن خواهیم پرداخت.

 

جرقه های اولیه روشنفکری:

اگر به نام این جزیره (Réunion) دقت کنیم، متوجه املای فرانسوی آن خواهیم شد. در حقیقت این جزیره تا پیش از مستعمره شدن، نامی نداشته و افرادی که آنجا زندگی می کردند نیز هنگام خرید اینترنتی از دیجی کالا یا سایت های مشابه، چیزی در قسمت آدرس نمی نوشتند. تا اینکه متوجه شدند جزیره ای در همسایگی آنها وجود دارد که آن هم بی نام است. و چون در آن زمان قانون مالکیت معنوی و ثبت حقوقی وجود نداشت، نمی توانستند به خاطر کپی کردن نام جزیره شان شکایت کنند. به همین دلیل ساکنین رنیون با پرسیدن سوالهایی، پستچی را وادار به «قضاوت عقلی و سنجشگرانه» بین جزیره خودشان و هسایه شان می کردند تا آدرس درست را تشخیص دهد.

 

آغاز روشنفکری سنتی:

اروپاییانی که برای تحت حمایت قرار دادن سایر کشورها ترک دیار و وطن کرده و وارد جزیره رنیون شده بودند، محو «زیبا اندیشی و فایده انگاری» آنان شدند. فرانسیس بیکن[2] (Francis Bacon) و رنه دکارت[3] (René Descartes) اولین افرادی بودند که با تاثیر از این روش فکری، در سدد تبدیل آن به روش علمی بر آمدند. یکی از دلایل اشتباه رایج عوام و نسبت دادن مبدأ روشنفکری به فرانسه نیز به دلیل غلط اندازی نام فرانسیس بیکن و همچنین اصالت فرانسوی دکارت است.

 

رشد روشنفکری در اروپا:

جرمی بنتام[4] (Jeremy Bentham) بعدها این شیوه نگرش را، به دلیل بی نام بودن جزیره رنیون در زمان کشف روشنفکری، آنتایتلیسم (Untitlism) نامید و بدین ترتیب مکتب روشنفکری مدرن آغاز شد. البته در آن زمان به دلیل حضور نظامیان فرانسوی جزیره رنیون دارای نام و نشان فرانسوی بود. اما به خاطر جنگ بین انگلیس و فرانسه، بنتام ترجیح داد برای مکتبش اسمی نگذارد تا اینکه اسم فرانسوی بگذارد!

 

پیدایش کلمه روشنفکری و روشنفکری نوین:

پس از آنکه سبک فکری مردم رنیون مورد توجه فلاسفه قرار گرفت، کم کم پای مردم عادی نیز به آنجا باز شد و جزیره رنیون به یک مرکز توریستی و تفریحی تبدیل شد که به دلیل دور ماندن از سایر کشور ها، مکانی ردیف برای گردشگران اهل دل به شمار می رفت. هگل[5] (Georg Wilhelm Friedrich Hegel) نیز که برای ریلکسیشن به این جزیره سفر کرده بود، با نوعی دمنوش آشنا می شود که در باره آن در کتابش[6] نوشته: «در رنیون نوعی دمنوش است که از گیاهان بومی بگیرند. از فوای آن هوش افزایی و روشنایی عقل است.»

تعریف  هگل از این دمنوش، باعث صادراتش به اروپا توسط مارکوس اینتلکچول[7] (Marcus Intellectual)  گردید. و در آنجا با نام «فکر روشن کن» معرفی شد. بعدها به دلیل راحتی بیان، «اینتلکچول» جایگزین «فکر روشن کن» شد و تمام مکاتب بی نامی که فلاسفه، تحت تاثیر سبک فکری اهالی رنیون تاسیس کرده بودند، «Intellectualism» نامیده شد.

 

روشنفکری در ایران:

پدر روشنفکری ایران را شاید بتوان سر جان مالکوم[8] (Sir John Malcolm) دانست. وی در زمان فتحعلی شاه قاجار خدمات ارزشمندی به ایرانیان کرد. از جمله این خدمات واردات «سیب زمینی» و دمنوش «فکر روشن کن» به ایران بود. عمده اختلافات منشاء روشنفکری و حتی خود روشنفکری نیز در همین برهه از زمان و بدلیل آنچه پیشتر اختلاف زبانی و اشتباه ترجمه نامیده شد شکل گرفت:

بدلیل معکوس بودن نوشتار فارسی نسبت به لاتین، نام دمنوش اشتباها «روشن فکر» ترجمه شد. ضمن اینکه همرمانی ورود سیب زمینی و دمنوش باعث اشتباه مردم شد. بطوریکه بعضاً روشن فکر، سیب زمینی خطاب می شد! و به همین دلیل اینطور تصور شد که به خاطر نام فرنگی «سیب زمینی سرخ کرده»[9]، روشنفکری نیز ریشه در تاریخ فرانسه و اروپا دارد.



[1] در 741 کیلومتری شرق ماداگاسکار

[2] فیلسوف انگلیسی 1561 - 1626

[3] فیلسوف فرانسوی 1596 - 1650

[4] فیلسوف انگلیسی  1748- 1832

[5] فیلسوف آلمانی 1770 - 1831

[6] کتاب «پدیدارشناسی» خاطرات سفر هگل به جزیره رنیون و نیز ادراک حسی وی پس از نوشیدن دمنوش است .

[7] تاجر انگلیسی – آلمانی و از هواداران سر سخت کتاب های و ادمین پیج «فن های هگل»در اینستاگرام بود.  وی در 65 سالگی و بر اثر سوء مصرف دمنوش، آنچه که امروزه «نهایت روشنفکری» نامیده می شود، از دنیا رفت.

[8] فرماندار هند و از علاقمندان زبان و ادبیات فارسی در دوران قاجار – 1769 - 1833

[9] French fries


این مطلب در سایت جیم (اینجا) بازنشر شده


پنجشنبه 26 اسفند 1395   میرآخور .    مرحمت عالی() .

پیوند به بیرون: این مطلب را در جیم بخوانید ،

ویژه نامه نوروزی راه راه

از طاقچه خریداری کنید


ادامه مطلب را بخوانید

سه شنبه 24 اسفند 1395   میرآخور .    مرحمت عالی() .

شخصیت شناسی افراد براساس روانشناسی رنگها

» منتشرشده در : جیم ،

رنگ ها، بی آنکه ما بخواهیم تمام زندگی مارا فرا گرفته اند. مارسل بالتازارد روانشناس و نقاش مشهور فرانسوی (1971-1908) در مورد فراگرفتگی زندگی انسان توسط رنگ ها می گوید: «تمام زندگی رنگ است. دورنگی، سه رنگی و حتی چهار رنگی. هیچ کس نمی تواند ادعا کند که یکرنگ است. حتی تلوزیون های سیاه و سفید هم طیفی از رنگهای سیاه و سفید را دارند.»  (Marcel baltazard – koor rangi dar 8 daghighe – nashre shanbe)
در این مطلب قصد داریم با معرفی چند رنگ پرکاربرد در دنیای مُد، به رازهای جذابیت این رنگ ها اشاره ای بکنیم. البته در نظر داشته باشید محبوبیت این رنگ ها برای شما، مربوط به ویژگی های خلقی و رفتاری امروز شماست. بنابرین ممکن است با تغییر روحیات شما، رنگ مورد نظرتان نیز تغییر کند.

طوسیِ فیلی: برون گرا و احساساتی
رنگ طوسیِ فیلی، رنگ آدم های برون گرا و احساساتی است. اگر تا الان فکر می کردید آدم های احساساتی معمولاً درون گرا هستند، باید بگویم درست فکر کرده اید؛ اما یک عده آدم احساساتیِ غیرمعمولی هم وجود دارند که کاملاً برون گرا هستند. این افراد آنقدر احساساتی هستند که شیفته همه می شوند. تکیه کلام این افراد «زن ها گل هستند و هر گلی یک بویی دارد» است. برای همین سریع و خشن عشق می ورزند و در این کار ورزیده اند!
اگر رنگ مورد علاقه شما طوسیِ فیلی است، ضمن اینکه باید به شما یادآوری کنیم: «یه کاری نکنین گندش در بیاد!»، این نوید را به شما می دهیم که به زودی به سِمت ریاست جمهوری یک جایی در ینگه دنیا منصوب می شوید.


ادامه مطلب را بخوانید

یکشنبه 22 اسفند 1395   میرآخور .    مرحمت عالی() .